Legalizacje i atesty narzędzi - dokument legalizacji i numer świadectwa
Rejestr Legalizacje i atesty prowadzi dokumenty legalizacji przyrządów pomiarowych, czyli czynności, którą wykonuje organ administracji miar, a nie narzędziownia. Dokument zapisuje planowany okres legalizacji, numer świadectwa i datę ważności wpisaną ręcznie. Program nie zna wykazu przyrządów podlegających legalizacji, nie pilnuje ważności dowodu legalizacji i nie blokuje wydania.

Rejestr wygląda podobnie do rejestru przeglądów, lecz ma inny zestaw kolumn i krótszy pasek. Pasek narzędzi zawiera menu ≡ i przyciski Dopisz, Edytuj, Status, Podgląd, Historia, a w prawym górnym rogu zakres dat (filtr Przedział czasowy; w bazie demonstracyjnej od 2024-01-05 do dnia bieżącego); nie ma przycisku Instrukcje. Na ekranie kolumny idą w kolejności: ikona statusu, Status, Data rozpoczęcia, Planowana data zakończenia, Data zakończenia, Indeks, Nazwa, Nr serii, Osoba odpowiedzialna. Dalej, po przewinięciu tabeli w prawo, leży kolumna Termin kolejnej legalizacji (według arkusza konfiguracji standardowej). W bazie demonstracyjnej rejestr ma sześć dokumentów w statusach Nowy i W realizacji. Numer dokumentu ma symbol LEG, na przykład 2026-09-00001LEG.
Na tej stronie
- Legalizacja, wzorcowanie a przegląd wewnętrzny - czym się różnią
- Miejsce legalizacji w obiegu narzędzia
- Kolumny rejestru legalizacji i atestów
- Formularz legalizacji - czym różni się od formularza przeglądu
- Numer świadectwa i data ważności - co wpisać i gdzie
- Jak pilnować ważności bez alertów
- Typowe sytuacje
- Ćwiczenie: porównaj rejestr legalizacji z rejestrem przeglądów i wskaż, czego program nie pilnuje
- Najczęstsze pytania
- Słownik pojęć
Legalizacja, wzorcowanie a przegląd wewnętrzny - czym się różnią
W metrologii prawnej legalizacja to sprawdzenie i poświadczenie, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania. Główny Urząd Miar opisuje ją jako czynność organu administracji miar i podmiotu upoważnionego. Legalizacja pierwotna poprzedza wprowadzenie przyrządu do obrotu. Legalizacja ponowna dotyczy przyrządu już wprowadzonego do obrotu; wniosek składa wtedy użytkownik albo wykonawca naprawy lub instalacji przyrządu, a okresy ważności określa rozporządzenie. Dowodem jest świadectwo lub cecha na przyrządzie. To, które przyrządy podlegają legalizacji, wynika z przepisów wydanych na podstawie ustawy Prawo o miarach, a nie z decyzji zakładu.
| Czynność | Kto ją wykonuje | Wynik | Gdzie w Studio TCS.net |
|---|---|---|---|
| Przegląd wewnętrzny | Pracownik firmy albo serwis, według instrukcji producenta lub procedury firmy. | Protokół firmowy. | Rejestr Przeglądy, rodzaj Okresowy. |
| Wzorcowanie (kalibracja) | Laboratorium wzorcujące. | Świadectwo wzorcowania. | Rejestr Przeglądy, rodzaj Kalibracja. |
| Legalizacja | Organ administracji miar lub podmiot upoważniony przez prawo. | Świadectwo legalizacji albo cecha na przyrządzie. | Rejestr Legalizacje i atesty (ta strona). |
Reguła ewidencji. Dokument legalizacji jest zapisem użytkownika o tym, że legalizacja jest planowana, trwa albo się zakończyła. Program nie sprawdza, czy dany przyrząd podlega legalizacji, ani czy świadectwo jest prawdziwe. W karcie narzędzia nie ma pola okresu ani daty ważności legalizacji - jest tylko Czas legalizacji [min], czyli czas trwania czynności.
Miejsce legalizacji w obiegu narzędzia
| Etap | Ekran | Co się dzieje |
|---|---|---|
| Karta narzędzia | KARTOTEKI, Magazynowe, Narzędzia - kartoteki magazynowe | Wpisujesz Czas legalizacji [min]; w demo typ kartoteki ma pozycję Narzędzia kontrolno pomiarowe. |
| Zaplanowanie | Legalizacje, przycisk Dopisz | Powstaje dokument ze statusem Nowy, numerem z symbolem LEG i zdarzeniem w kalendarzu legalizacji. |
| Lista planów | Terminy legalizacji | Otwarte dokumenty z datą rozpoczęcia w przyszłości. |
| Wyjazd narzędzia | MAGAZYN, Serwis - serwis | Przekazanie poza zakład zapisuje dokument wydania do serwisu; program nie łączy go z dokumentem legalizacji. |
| Koszt usługi | Ewidencja usług | Usługa zewnętrzna dla narzędzia; również bez powiązania z legalizacją. |
| Zamknięcie | Przycisk Status | Najpierw Edytuj i wpisz Termin kolejnej legalizacji, potem Status Zamknięty oraz dane końcowe: numer świadectwa, wynik, data zakończenia. |

Pozycja Narzędzia kontrolno pomiarowe w grupie "2. Kartoteki magazynu narzędzi wg typów" (KARTOTEKI, Magazynowe) otwiera rejestr Narzędzia ograniczony do tego typu. Pasek ma menu trzech kresek i przyciski Dopisz, Edycja, Podgląd, Przeglądy, Stan magazynowy, Wydruki, Historia, a kolumny idą w kolejności: Aktywne, Nazwa, Stan, J.m., Kod EAN, Numer katalogowy, Rodzaj, Grupa, Cena ewidencyjna, Zapas minimalny, Zapas maksymalny. W bazie demonstracyjnej rejestr zawiera 17 kartotek. Przyciskiem Edycja otwiera się karta narzędzia, w której wpisuje się Czas legalizacji [min].
Kolumny rejestru legalizacji i atestów
| Kolumna | Zawartość | Jak wykorzystać |
|---|---|---|
| Ikona statusu, Status | Nowy, W realizacji albo Zamknięty. | Filtr Status wyodrębnia legalizacje niezamknięte. |
| Data rozpoczęcia, Planowana data zakończenia, Data zakończenia | Okres legalizacji: plan i faktyczny koniec wpisany przy zamknięciu. | Okres przewidziany na legalizację. |
| Indeks, Nazwa, Nr serii | Narzędzie i jego egzemplarz. | Filtr po numerze serii pokazuje historię legalizacji jednej sztuki. |
| Osoba odpowiedzialna, Wykonał | Pracownik odpowiedzialny za legalizację i, dalej po przewinięciu tabeli w prawo, pracownik, który ją wykonał. | Wskazanie osoby do pytań o dokumenty. |
| Termin kolejnej legalizacji | Dalej po przewinięciu tabeli w prawo: data wpisana ręcznie w dokumencie. Zawsze odczytasz ją też w formularzu i w Podglądzie protokołu. | Jedyne miejsce, z którego odczytasz deklarowaną ważność legalizacji. |
| Data dokumentu, Nr dokumentu, Zapisał, Data zapisu, Nr referencyjny | Dalej po przewinięciu tabeli w prawo: dzień zapisu, numer, autor i identyfikator. | Zakres dat liczy się po Dacie dokumentu, domyślnie z okresu ustawionego w instalacji (standardowo 14 dni). |
Zakres dat dotyczy dnia zapisu. Przy standardowym okresie 14 dni (w bazie demonstracyjnej zakres sięga od 2024-01-05) legalizacja założona dawniej nie pojawi się w rejestrze, dopóki nie poszerzysz zakresu dat. Dotyczy to także sprawdzania wygasających legalizacji po kolumnie Termin kolejnej legalizacji.
Formularz legalizacji - czym różni się od formularza przeglądu
Legalizacja używa tego samego formularza i tej samej procedury zapisu co przegląd. Pola Narzędzie, Nr serii, Data rozpoczęcia i Planowana data zakończenia są wymagane, a reszta jest nieobowiązkowa. Wszystkie pola opisuje strona o dokumencie przeglądu. Różnice zebrano poniżej.
| Element | Przegląd | Legalizacja |
|---|---|---|
| Tytuł formularza | Dokument przeglądu | Dokument legalizacji |
| Typ dokumentu w nagłówku | Przegląd | Legalizacja |
| Ostatnie pole | Termin kolejnego przeglądu | Termin kolejnej legalizacji |
| Czas trwania w karcie narzędzia | Czas przeglądu [min] | Czas legalizacji [min] |
| Zdarzenie w kalendarzu | Kalendarz przeglądów | Kalendarz legalizacji |
| Symbol numeru i protokół | PRZ, Protokół przeglądu | LEG, Protokół legalizacji |
| Okno Instrukcje czynności | Jest na pasku | Nie ma na pasku |
Formularz legalizacji zachowuje pole Rodzaj przeglądu z wartościami Kalibracja, Okresowy i Po naprawie, bo jest wspólny z przeglądami; w widocznej części tych rejestrów nie ma kolumny Rodzaj. Planowaną datę zakończenia program podpowiada jako datę rozpoczęcia plus Czas legalizacji [min] z karty narzędzia, a pole można zmienić ręcznie. Jeżeli narzędzie wyjeżdża na dłużej, popraw planowaną datę zakończenia ręcznie.
Numer świadectwa i data ważności - co wpisać i gdzie
Dokument nie ma osobnego pola "certyfikat" ani "ważne do". Informacje ze świadectwa rozkładają się na kilka miejsc.
| Informacja ze świadectwa | Gdzie ją wpisać |
|---|---|
| Numer świadectwa lub dowodu legalizacji | Panel Status, pole Numer świadectwa. |
| Norma i metoda sprawdzania | Panel Status, pola Norma oraz Metoda sprawdzania. |
| Data, do której legalizacja jest ważna | Formularz, pole Termin kolejnej legalizacji (od dziś do 999 dni naprzód). |
| Wynik i opis | Panel Status: Status po kontroli oraz przycisk Wyniki badań. |
| Skan świadectwa | Menu ≡: Pliki albo Załączniki. |
Panel Status działa jak w przeglądach: lista statusu zawiera W realizacji i Zamknięty, a pole Data zakończenia aktywuje się dopiero przy statusie Zamknięty. Dla dokumentu zamkniętego przycisk Status otwiera wydruk statusu zamiast panelu, a Edytuj pokazuje komunikat. Przed zamknięciem sprawdź więc numer świadectwa i termin kolejnej legalizacji.
Reguła braku blokady. Program nie blokuje wydania ani wypożyczenia narzędzia z przeterminowaną legalizacją. Formularz wypożyczenia, szybkie wydanie i kolektor Android nie sprawdzają dokumentów legalizacji, nie zmieniają statusu narzędzia i nie ostrzegają przy wydaniu. Zamknięcie dokumentu nie tworzy następnej legalizacji. Kontrola ważności należy do narzędziownika.
Jak pilnować ważności bez alertów
Skoro program niczego nie przypomina, potrzebna jest rutyna. Praktyczny układ składa się z dwóch widoków używanych regularnie: rejestru Legalizacje i atesty posortowanego rosnąco po kolumnie Termin kolejnej legalizacji (przy szerokim zakresie dat) oraz listy terminów legalizacji, która pokazuje zaplanowane legalizacje. W praktyce zakładowej przyrząd z przeterminowanym dowodem legalizacji wycofuje się z użycia, a program tego nie wymusza. Organizacyjnie pomaga wydzielona lokalizacja dla takich sztuk (po przesunięciu dokumentem zmiany lokalizacji), którą widać w polu wyboru Nr serii / Lokalizacja przy wydaniu, ale to nie jest blokada.
Typowe sytuacje
| Objaw | Przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Legalizacji założonej w zeszłym miesiącu nie ma w rejestrze | Standardowy okres to 14 dni liczonych po Dacie dokumentu. | Poszerz zakres dat. |
| Dokument nie występuje na liście terminów | Data rozpoczęcia jest już przeszła albo status to Zamknięty. | Sprawdź dokument w rejestrze Legalizacje i atesty. |
| Narzędzie po terminie legalizacji zostało wydane | Program nie sprawdza legalizacji przy wydaniu. | Wprowadź rutynę przeglądu kolumny Termin kolejnej legalizacji przed wydaniem. |
| W menu nie ma przycisku Instrukcje | Rejestr legalizacji go nie zawiera. | Czynności zapisz w polu Uwagi albo jako plik. |
Ćwiczenie w demo - lekcja lub zajęcia
Ćwiczenie: porównaj rejestr legalizacji z rejestrem przeglądów i wskaż, czego program nie pilnuje
Uczeń porównuje dwa rejestry i dokumenty jak narzędziownik przygotowujący plan legalizacji, ale niczego nie zapisuje. Rola w demo: Narzędziownia, uruchamiana na stronie demo online Studio TCS.net. Czas: około 15 minut.
- Uruchom demo w roli "Narzędziownia", otwórz menu NARZĘDZIOWNIA, pozycję Legalizacje, i sprawdź zakres dat w prawym górnym rogu (w demo od 2024-01-05 do dnia bieżącego); w razie potrzeby poszerz go.
- Wypisz kolumny rejestru, a potem otwórz Przeglądy i wskaż trzy różnice w kolumnach i na pasku narzędzi.
- Przewiń tabelę Legalizacje w prawo, posortuj ją rosnąco po kolumnie Termin kolejnej legalizacji i zapisz, dla ilu dokumentów pole jest puste. Jeśli widok nie ma tej kolumny, odczytaj pole w Podglądzie protokołu kolejnych dokumentów.
- Zaznacz jeden dokument, otwórz Podgląd i wypisz dane Protokołu legalizacji. Zastanów się, które z nich pochodzą ze świadectwa urzędu, a które wpisał użytkownik.
- Zaznacz dokument ze statusem Nowy lub W realizacji, kliknij Status, przeczytaj pola Norma, Metoda sprawdzania i Numer świadectwa, po czym zamknij panel bez zapisu.
Pytanie kontrolne. Jakie dwie informacje ze świadectwa legalizacji użytkownik przepisuje do programu ręcznie i dlaczego nie wystarczy, żeby program sam wyliczył datę następnej legalizacji?
Podstawa programowa. Ćwiczenie realizuje efekt "wykonuje czynności związane z wzorcowaniem, konserwacją i przygotowaniem do legalizacji wyposażenia pomiarowego" z kwalifikacji CHM.03 Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych (jednostka CHM.03.3) w zawodzie technik analityk. Efekt dotyczy wyposażenia pomiarowego laboratorium, więc w innych zawodach służy jako odniesienie do ewidencji przyrządów. Brzmienie efektu zawiera podstawa programowa zawodu technik analityk. Pozostałe ćwiczenia zebraliśmy na stronie demo TCS.net na zajęciach.
Najczęstsze pytania
Czy Studio TCS.net zablokuje wydanie narzędzia z przeterminowaną legalizacją?
Nie. Formularze wypożyczenia, szybkiego wydania i kolektora nie sprawdzają dokumentów legalizacji ani przeglądów. Kontrola terminu należy do narzędziownika.
Czy program wyliczy datę następnej legalizacji?
Nie. Datę wpisuje użytkownik w polu Termin kolejnej legalizacji, zwykle na podstawie świadectwa. Program podpowiada wyłącznie planowaną datę zakończenia bieżącego dokumentu: rozpoczęcie plus Czas legalizacji [min] z karty narzędzia.
Skąd wiem, które narzędzia podlegają legalizacji?
Z przepisów o prawnej kontroli metrologicznej, a nie z programu. Karta narzędzia nie ma znacznika obowiązku legalizacji, więc odpowiedzialny pracownik decyduje, dla których sztuk zakładać dokumenty.
Gdzie zapisać skan świadectwa legalizacji?
W menu ≡ rejestru, przyciskami Pliki albo Załączniki, po zaznaczeniu dokumentu. Numer świadectwa wpisz dodatkowo w panelu Status.
Czym legalizacja różni się od kalibracji w programie?
Kalibracja jest rodzajem przeglądu w rejestrze Przeglądy, a legalizacja ma osobny rejestr, symbol LEG i kalendarz. W obu przypadkach program jedynie ewidencjonuje czynność, którą wykonuje ktoś inny.
Słownik pojęć
- Legalizacja
- Czynność organu administracji miar lub podmiotu upoważnionego, która potwierdza, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania; dowodem jest świadectwo lub cecha.
- Legalizacja ponowna
- Legalizacja przyrządu już wprowadzonego do obrotu; okresy ważności określa rozporządzenie, a wniosek składa użytkownik albo wykonawca naprawy lub instalacji przyrządu.
- Wzorcowanie
- Porównanie wskazań przyrządu ze wzorcem wykonywane przez laboratorium; wynikiem jest świadectwo wzorcowania, nie dowód legalizacji.
- Termin kolejnej legalizacji
- Data wpisywana ręcznie w dokumencie legalizacji; program jej nie wylicza i nie pilnuje.
- Czas legalizacji [min]
- Pole karty narzędzia z czasem trwania czynności; służy do podpowiedzi planowanej daty zakończenia.
- Dokument legalizacji
- Zapis legalizacji jednego egzemplarza narzędzia z okresem, osobami, numerem świadectwa i protokołem; numer ma symbol LEG.